Kompendium wiedzy

Katar wirusowy czy bakteryjny?

Jednym z głównych objawów infekcji jest katar, który może znacznie utrudniać codzienne funkcjonowanie. Jest to dolegliwość, pojawiająca się zarówno w infekcjach wywołanych wirusami, zdecydowanie rzadziej bakteriami, czy grzybami. Niezależnie jednak od tego, czy jest to katar wirusowy, czy bakteryjny, należy jak najszybciej rozpocząć leczenie i nie dopuścić do zaostrzenia się symptomów.


Infekcja bakteryjna czy wirusowa?

Trafne zdiagnozowanie czynnika wywołującego infekcję jest kluczowe, ponieważ pozwala skutecznie i szybko poradzić sobie z chorobą. Za najczęściej występujący z nich, czyli katar wirusowy z reguły odpowiadają rinowirusy, orbiwirusy, adenowirusy czy wirus grypy1. Bakteryjny katar może powstać w wyniku niewyleczonego wirusowego nieżytu nosa, kiedy zostanie on dodatkowo nadkażony, najczęściej wywoływany jest przez gronkowce i paciorkowce, może też prowadzić do wystąpienia zapalenia zatok, za które najczęściej odpowiadają Streptococcus pneumoniae i Haemophilus influenzae. Przebieg oraz leczenie infekcji jest różny w zależności od czynnika etiologicznego, który je wywołuje, dlatego tak ważne jest to, by uważnie obserwować pojawiające się objawy.


Katar bakteryjny, a wirusowy - jakie są między nim różnice?

Jedno z najczęściej pojawiających się pytań w trakcie przechodzenia infekcji dotyczy tego, jak odróżnić katar wirusowy od bakteryjnego. Wbrew powszechnemu przekonaniu kolor wydzieliny z nosa nie świadczy o czynniku etiologicznym wywołującym chorobę. Jest to dużo bardziej złożona kwestia, która zależy między innymi od aktywności komórek odpornościowych zwalczających powstałe zapalenie, czy tego ile czasu wydzielina spędza w drogach oddechowych, zanim zostanie wydalona2. Natomiast czas trwania infekcji może pomóc w poznaniu jej przyczyny, ponieważ jeżeli objawy powodowane są przez wirusy, to z reguły utrzymują się krócej i przeważnie w trakcie nie pojawia się wysoka gorączka (temperatura nie przekracza 38 stopni C). Natomiast jeśli symptomy nasilają się po 5 dniach bądź utrzymują się dłużej niż 10 dni, może to wskazywać na chorobę o podłożu bakteryjnym3.


Jak skutecznie leczyć katar?

Szybkie wdrożenie leczenia znacząco skraca czas choroby oraz umożliwia powrót do pełnego zdrowia zmniejszając ryzyko wystąpienia powikłań. W pierwszym etapie rozwoju infekcji warto od razu rozpocząć leczenie objawowe i wspomagające. Można skorzystać z dostępnych w aptece preparatów, np. soli fizjologicznej do płukania zatok oraz leków dostępnych bez recepty, jak np. nasic®, który obkurcza śluzówkę i zmniejsza obrzęk wywołany stanem zapalnym. Ułatwia to oddychanie oraz pozbywanie się zalegającej wydzieliny. W przypadku infekcji wirusowej zastosowanie dostępnych lekarstw, spożywanie dużej ilości płynów oraz odpoczynek powinny pomóc w odzyskaniu sił. Jeżeli chodzi o katar bakteryjny, to w jego

przypadku wskazana jest konsultacja z lekarzem. Prawidłowa diagnostyka jest niezbędna do wdrożenia odpowiedniego i skutecznego leczenia.
Zignorowany katar może prowadzić do poważniejszych i trudniejszych do wyleczenia infekcji, np. zapalenia zatok. Należy też mieć na uwadze to, że niedoleczona infekcja wirusowa może przejść w bakteryjną. Jest on też bardzo dokuczliwy i utrudnia codzienne funkcjonowanie, np. spokojny sen w nocy i regenerację organizmu. Z tego względu warto jak najszybciej rozpocząć leczenie, a żeby było ono skuteczne należy rozpoznać, czy mamy do czynienia z chorobą o podłożu wirusowym czy bakteryjnym. W przypadku nasilających się lub długo utrzymujących objawów trzeba również skonsultować się z lekarzem.


NAS.03.2022.02.

Należy pamiętać, że artykuł nie zastępuje porady lekarskiej, jeżeli objawy choroby nie ustępują, utrzymują się, mimo przyjmowania leków lub pojawiają się inne, niepokojące objawy, należy skonsultować się z lekarzem.

1 Wachnicka-Bąk A., Lipińska-Opałka A., Będzichowska A., Kalicki B., Jung A. (2014). Zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych – jedno z najczęstszych zakażeń górnych dróg oddechowych. Pediatr Med Rodz, 10 (1), p. 25–31

2 Robert H. Shmerling, Don’t judge your mucus by its color, HARVARD HEALTH BLOG, 2020

3 Samoliński, B., Gotlib, T., Pietruszewska, W., Pawliczak, R., Jurkiewicz, D., Kuna, P., Stręk, A., Mastalerz-Migas, Chlabicz, S. (2014). Postępowanie w ostrym zapaleniu zatok przynosowych w praktyce lekarza rodzinnego.

kompendium wiedzy

Jak poradzić sobie z katarem latem?

Czytaj więcej

Wpływ higieny nosa na odporność organizmu

Czytaj więcej

Sprawdzone sposoby na pierwsze objawy przeziębienia

Czytaj więcej

Uszkodzona śluzówka nosa – objawy i powody

Czytaj więcej

Infekcje górnych dróg oddechowych – przyczyny, objawy i leczenie

Czytaj więcej
nasic®, (0,1 mg + 5,0 mg)/dawkę, aerozol do nosa, roztwór. Jedna dawka aerozolu do nosa (0,1 ml roztworu, co odpowiada 0,10 g) zawiera 0,1 mg ksylometazoliny chlorowodorku (Xylometazolini hydrochloridum) i 5,0 mg deksopantenolu (Dexpanthenolum). Wskazania: Produkt leczniczy nasic® jest wskazany w objawowym leczeniu niedrożności przewodów nosowych w przebiegu przeziębienia oraz po przebytej operacji nosa - dla pobudzenia gojenia się błony śluzowej i poprawy drożności nosa. Produkt leczniczy nasic® jest wskazany do stosowania u dorosłych i dzieci w wieku powyżej 6 lat. Przeciwwskazania: Nadwrażliwość na chlorowodorek ksylometazoliny, deksopantenol lub na którąkolwiek z substancji pomocniczych. Suche zapalenie błony śluzowej nosa, po przezklinowym usunięciu przysadki mózgowej lub innych operacjach przebiegających z odsłonięciem opony twardej. U dzieci w wieku poniżej 6 lat. Produkt leczniczy nasic® zawiera chlorek benzalkoniowy dlatego nie powinien być stosowany przez osoby ze stwierdzoną nadwrażliwością na tę substancję konserwującą. Podmiot odpowiedzialny: MCM Klosterfrau Healthcare sp. z o.o.
nasic® kids, (0,05 mg + 5,0 mg)/dawkę, aerozol do nosa, roztwór. Jedna dawka aerozolu do nosa (0,1 ml roztworu, co odpowiada 0,10 g) zawiera 0,05 mg ksylometazoliny chlorowodorku (Xylometazolini hydrochloridum) i 5,0 mg deksopantenolu (Dexpanthenolum). Wskazania: Produkt leczniczy nasic® kids jest wskazany w objawowym leczeniu niedrożności przewodów nosowych w przebiegu przeziębienia oraz po przebytej operacji nosa – dla pobudzenia gojenia się błony śluzowej i poprawy drożności nosa. Produkt leczniczy nasic® kids jest wskazany do stosowania u dzieci w wieku od 2 do 6 lat. Przeciwwskazania: Nadwrażliwość na chlorowodorek ksylometazoliny, deksopantenol lub na którąkolwiek z substancji pomocniczych. Suche zapalenie błony śluzowej nosa, po przezklinowym usunięciu przysadki mózgowej lub innych operacjach przebiegających z odsłonięciem opony twardej. U dzieci w wieku poniżej 2 lat. Produkt leczniczy nasic® kids zawiera chlorek benzalkoniowy dlatego nie powinien być stosowany przez osoby ze stwierdzoną nadwrażliwością na tę substancję konserwującą. Podmiot odpowiedzialny: MCM Klosterfrau Healthcare sp. z o.o.
Przed użyciem zapoznaj się z ulotką, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.