Kompendium wiedzy

Funkcje i budowa nosa

Na co dzień nie zastanawiamy się nad funkcjami nosa, aż do momentu, gdy dochodzi do jego nieżytu lub uszkodzenia. Jama nosowa bierze bowiem udział w wielu procesach mających na celu utrzymanie zarówno górnych, jak i dolnych dróg oddechowych w dobrej kondycji. Jaka jest budowa anatomiczna nosa?

Zewnętrzna budowa nosa człowieka

Indywidualny wygląd nosa wynika z jego zewnętrznej budowy, na którą składają się zarówno elementy chrzęstne, jak i kostne. Miękkość chrząstek nozdrzy i nosa wpływa zatem na jego kształt, natomiast dwie kości nosowe (położone po obu stronach), które łączą się ze sobą pomiędzy oczami, sprawiają, że nos jest twardy i do pewnego stopnia odporny na uszkodzenia mechaniczne. Zarówno kości, jak i chrząstki pokryte są tkanką skórną1.

Wewnętrzna budowa nosa ludzkiego

Wnętrze nosa to jama nosowa składająca się z dwóch wąskich komór oddzielonych od siebie kostno-chrzęstną przegrodą nosową. Wewnętrzna powierzchnia nozdrzy i przegroda pokryte są specjalną błoną wytwarzającą śluz. Oprócz tego w części górnej jamy nosowej znajdują się miejsca, które zaopatrzone są w rozliczne receptory odpowiadające za zmysł powonienia (zapachu). W trakcie przeziębienia i nieżytu nosa receptory te pokryte zostają grubą ilością śluzu, co skutecznie utrudnia odbieranie bodźców zapachowych, a w rezultacie zaburza także odczuwanie smaku.

W tylnej części jama nosowa ma również trzy małżowiny kostne, a przestrzenie między nimi tworzą przewody nosowe. Są one mocno unaczynione i pokryte warstwą błony nosowej wydzielającą śluz, a także wyścielone są niewielkimi rzęskami. Z wnętrzem nosa połączone są również zatoki, czyli przestrzenie wypełnione powietrzem znajdujące się w szczękach i pod brwiami. Mają one funkcję amortyzującą uderzenia. Dodatkowo z przewodami nosowymi połączone są dwa kanały: trąbka słuchowa i kanał nosowo-łzowy2.

Jama nosowa budowa i funkcje

Dzięki wymienionym powyżej elementom nos posiada specjalistyczne funkcje. Odbiera między innymi bodźce zapachowe dzięki receptorom, ale również poddaje odpowiedniej filtracji powietrze, które później dostaje się do gardła i płuc. Funkcje jamy nosowej to zatem oczyszczanie wdychanego powietrza z zanieczyszczeń (pyłów, mikroorganizmów, kurzu), nawilżenie i ogrzanie go do temperatury zbliżonej do tej, jaka panuje wewnątrz organizmu ludzkiego. Budowa jamy nosowej i zakończenia nerwowe umożliwiają również oczyszczenie nosa z drażniących go substancji. Dzieje się to dzięki odruchowi kichania3.

Układ oddechowy funkcje

Jama nosowa to część górnych dróg oddechowych. Odgrywa ważną rolę w całym procesie oddychania, mającym na celu dostarczenie tlenu do organizmu. Jama nosowa - budowa i jej funkcje, umożliwiają zatem dostarczenie powietrza oczyszczonego, które zminimalizuje ryzyko powstania stanów chorobowych, stanów zapalnych, jak i podrażnień mechanicznych. Niezwykle istotna jest zatem edukacja od najmłodszych lat, by w procesie oddychania wykonywać wdech nosem, a wydech ustami.

Nieżyt nosa - co robić?

Katar jest przypadłością niezwykle uciążliwą. Konieczne jest zatem w jego przebiegu wdrożenie odpowiedniej higieny nosa, częste jego wydmuchiwanie i dbanie o drożność w przypadku zablokowania, poprzez aplikowanie odpowiednich sprayów takich jak przykładowo nasic®. Umożliwi to efektywne pozbycie się nadmiernej ilości śluzu i zawartych w nim patogenów, co udrożni nos. Aby zapobiec rozprzestrzenianiu chorób związanych z infekcjami górnych dróg oddechowych, należy także często myć ręce (przede wszystkim po oczyszczaniu jamy nosowej), a podczas kichania zasłonić nos i usta zgięciem łokcia. Funkcje nosa, jak wykazano powyżej, są kluczowe w całym procesie oddychania, dlatego niezwykle ważne jest dbanie o prawidłową higienę nosa zarówno w trakcie trwania infekcji jak i na co dzień.

Powyższy tekst nie stanowi źródła porady medycznej i nie może być traktowany jako zastępstwo dla świadczenia usług medycznych przez lekarza.

nas.07.2021.01


[1] T. Weston, Atlas Anatomii, Kluszczyński 1995.

[2] T. Weston, Atlas Anatomii, Kluszczyński 1995.

[3] P. Rapiejko, D. Jurkiewicz, Przewlekły alergiczny nieżyt nosa, Alergoprofil Nr 3 2014.

kompendium wiedzy

Sposoby na ból zatok

Czytaj więcej

Jak szybko pozbyć się kataru?

Czytaj więcej

Charakterystyka przewlekłego nieżytu nosa

Czytaj więcej

Błona śluzowa nosa i jej rola

Czytaj więcej

Czym jest katar sienny i jak z nim walczyć

Czytaj więcej
nasic®, (0,1 mg + 5,0 mg)/dawkę, aerozol do nosa, roztwór. Jedna dawka aerozolu do nosa (0,1 ml roztworu, co odpowiada 0,10 g) zawiera 0,1 mg ksylometazoliny chlorowodorku (Xylometazolini hydrochloridum) i 5,0 mg deksopantenolu (Dexpanthenolum). Wskazania: Produkt leczniczy nasic® jest wskazany w objawowym leczeniu niedrożności przewodów nosowych w przebiegu przeziębienia oraz po przebytej operacji nosa - dla pobudzenia gojenia się błony śluzowej i poprawy drożności nosa. Produkt leczniczy nasic® jest wskazany do stosowania u dorosłych i dzieci w wieku powyżej 6 lat. Przeciwwskazania: Nadwrażliwość na chlorowodorek ksylometazoliny, deksopantenol lub na którąkolwiek z substancji pomocniczych. Suche zapalenie błony śluzowej nosa, po przezklinowym usunięciu przysadki mózgowej lub innych operacjach przebiegających z odsłonięciem opony twardej. U dzieci w wieku poniżej 6 lat. Produkt leczniczy nasic® zawiera chlorek benzalkoniowy dlatego nie powinien być stosowany przez osoby ze stwierdzoną nadwrażliwością na tę substancję konserwującą. Podmiot odpowiedzialny: MCM Klosterfrau Healthcare sp. z o.o.
nasic® kids, (0,05 mg + 5,0 mg)/dawkę, aerozol do nosa, roztwór. Jedna dawka aerozolu do nosa (0,1 ml roztworu, co odpowiada 0,10 g) zawiera 0,05 mg ksylometazoliny chlorowodorku (Xylometazolini hydrochloridum) i 5,0 mg deksopantenolu (Dexpanthenolum). Wskazania: Produkt leczniczy nasic® kids jest wskazany w objawowym leczeniu niedrożności przewodów nosowych w przebiegu przeziębienia oraz po przebytej operacji nosa – dla pobudzenia gojenia się błony śluzowej i poprawy drożności nosa. Produkt leczniczy nasic® kids jest wskazany do stosowania u dzieci w wieku od 2 do 6 lat. Przeciwwskazania: Nadwrażliwość na chlorowodorek ksylometazoliny, deksopantenol lub na którąkolwiek z substancji pomocniczych. Suche zapalenie błony śluzowej nosa, po przezklinowym usunięciu przysadki mózgowej lub innych operacjach przebiegających z odsłonięciem opony twardej. U dzieci w wieku poniżej 2 lat. Produkt leczniczy nasic® kids zawiera chlorek benzalkoniowy dlatego nie powinien być stosowany przez osoby ze stwierdzoną nadwrażliwością na tę substancję konserwującą. Podmiot odpowiedzialny: MCM Klosterfrau Healthcare sp. z o.o.
Przed użyciem zapoznaj się z ulotką, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.