Kompendium wiedzy

Błona śluzowa nosa i jej rola

Błona śluzowa nosa to pierwsze miejsce kontaktu wdychanego powietrza z organizmem; dlatego jej prawidłowe funkcjonowanie jest niezwykle istotne. Ma ona bezpośredni kontakt z zanieczyszczeniami i mikroorganizmami chorobotwórczymi ze środowiska zewnętrznego, tak więc narażona jest na drobne urazy i tworzenie się stanów zapalnych. Kiedy mamy do czynienia z przewlekłym zapaleniem błony śluzowej i czy może ono trwale wpłynąć na funkcjonowanie górnych dróg oddechowych? Zanim odpowiemy na te pytania, warto poznać funkcje błony śluzowej nosa.


Błona śluzowa nosa - funkcje

W zależności od lokalizacji w organizmie błony śluzowe pełnią różne funkcje, jednak zawsze ich podstawowym zadaniem jest ochrona struktur wewnętrznych przed czynnikami środowiska zewnętrznego. W jamie nosowej błona śluzowa spełnia w głównej mierze trzy zadania:

  • ogrzanie i nawilżenie wdychanego powietrza,
  • oczyszczenie powietrza z zanieczyszczeń i wnikających drobnoustrojów,
  • rozpoznawanie bodźców węchowych.


Błona śluzowa nosa i jej rola

Błona śluzowa musi być odpowiednio zbudowana, by móc pełnić zróżnicowane funkcje. Tworzą ją: blaszka właściwa i nabłonek migawkowy (inaczej rzęskowy). W blaszce właściwej znajdują się naczynia krwionośne, limfatyczne i nerwy, nabłonek zaś jest bardzo specyficznie zbudowany, zarówno w przypadku nosa, jak i w dalszych częściach dróg oddechowego (krtani i tchawicy). Pomiędzy jego komórkami, znajdują się tzw. komórki kubkowe, które wydzielają śluz. Rzęski obecne na jego powierzchni mogą poruszać się około 1000 razy w ciągu minuty, dzięki czemu warstwa śluzu wyścielająca nabłonek może szybko zostać przesunięta w kierunku gardła lub ujścia jamy nosowej1. W śluzie znajdują się cząsteczki zanieczyszczeń, które dostały się do jamy nosowej wraz z wdychanym powietrzem. Mechanizm ten zabezpiecza więc przed dostaniem się ciał obcych do dalszych odcinków dróg oddechowych i pomaga pozbywać się zainfekowanego śluzu na zewnątrz organizmu w postaci kataru. Jego sprawne działanie w pewien sposób chroni przed infekcjami i rozwojem drobnoustrojów chorobotwórczych. Jak można zauważyć - funkcje błony śluzowej nosa w dużym stopniu wynikają z jej budowy.


Przewlekłe zapalenie błony śluzowej nosa

Z przewlekłym zapaleniem błony śluzowej nosa mamy do czynienia, jeśli dolegliwości ze strony układu oddechowego towarzyszą nam przez 12 tygodni i więcej2. Podrażniona błona śluzowa nosa to nie tylko męczące schorzenie, które wpływa negatywnie na codzienne funkcjonowanie. Ten utrzymujący się patologiczny stan może nieodwracalnie uszkodzić prawidłową strukturę nabłonka i komórek kubkowych, a co za tym idzie, pogorszyć jego funkcjonowanie i upośledzić ochronę przed kolejnymi infekcjami.

Do objawów przewlekłego zapalenia należy uczucie zatkania nosa oraz spływanie nadmiernie produkowanej wydzieliny do gardła. Dochodzi do tego upośledzenie węchu i bardzo często zapalenie zatok przynosowych. Taki stan wymaga skonsultowania się z lekarzem pierwszego kontaktu i pogłębienia diagnostyki, ponieważ przeważnie ma on wieloczynnikowe podłoże. Może wynikać np. z nieprawidłowego funkcjonowania układu odpornościowego, stanów alergicznych, wad anatomicznych w obrębie nosa, czy zmienionej struktury błony śluzowej. Dodatkowo warto skonsultować się z laryngologiem, który sprawdzi nie tylko nos i zatoki, ale też narządy słuchu.

Zapalenie błony śluzowej nosa zwykle jest infekcją samoograniczającą się i trwającą około tygodnia, jednak aby przyspieszyć pozbycie się niechcianego kataru warto zastosować produkty, które pozwolą w szybszym tempie przywrócić właściwe funkcjonowanie nosa. Lekiem takim jest nasic®, który pozwala szybko udrożnić zatkany nos oraz przyspieszyć regenerację uszkodzonej błony śluzowej. Zalecane jest też płukanie jam nosowych, pomagające w oczyszczaniu ich z zalegającej wydzieliny; preparaty do tego przeznaczone można znaleźć w aptece.

Powyższy tekst nie stanowi źródła porady medycznej i nie może być traktowany jako zastępstwo dla świadczenia usług medycznych przez lekarza.

nas.08.2021.02

1Jadczak M., Miejsce preparatów umożliwiających płukanie jam nosa w praktyce laryngologicznej. Polski Przegląd Otorynolaryngologiczny, 2013
2Wachnicka-Bąk A., Lipińska-Opałka A., Będzichowska A., Kalicki B., Jung A., Zapalenie błony śluzowej nosa i zatok przynosowych - jedno z najczęstszych zakażeń górnych dróg oddechowych, Pediatr Med Rodz, 2014

kompendium wiedzy

Sposoby na ból zatok

Czytaj więcej

Jak szybko pozbyć się kataru?

Czytaj więcej

Charakterystyka przewlekłego nieżytu nosa

Czytaj więcej

Czym jest katar sienny i jak z nim walczyć

Czytaj więcej

Sposoby na katar

Czytaj więcej
nasic®, (0,1 mg + 5,0 mg)/dawkę, aerozol do nosa, roztwór. Jedna dawka aerozolu do nosa (0,1 ml roztworu, co odpowiada 0,10 g) zawiera 0,1 mg ksylometazoliny chlorowodorku (Xylometazolini hydrochloridum) i 5,0 mg deksopantenolu (Dexpanthenolum). Wskazania: Produkt leczniczy nasic® jest wskazany w objawowym leczeniu niedrożności przewodów nosowych w przebiegu przeziębienia oraz po przebytej operacji nosa - dla pobudzenia gojenia się błony śluzowej i poprawy drożności nosa. Produkt leczniczy nasic® jest wskazany do stosowania u dorosłych i dzieci w wieku powyżej 6 lat. Przeciwwskazania: Nadwrażliwość na chlorowodorek ksylometazoliny, deksopantenol lub na którąkolwiek z substancji pomocniczych. Suche zapalenie błony śluzowej nosa, po przezklinowym usunięciu przysadki mózgowej lub innych operacjach przebiegających z odsłonięciem opony twardej. U dzieci w wieku poniżej 6 lat. Produkt leczniczy nasic® zawiera chlorek benzalkoniowy dlatego nie powinien być stosowany przez osoby ze stwierdzoną nadwrażliwością na tę substancję konserwującą. Podmiot odpowiedzialny: MCM Klosterfrau Healthcare sp. z o.o.
nasic® kids, (0,05 mg + 5,0 mg)/dawkę, aerozol do nosa, roztwór. Jedna dawka aerozolu do nosa (0,1 ml roztworu, co odpowiada 0,10 g) zawiera 0,05 mg ksylometazoliny chlorowodorku (Xylometazolini hydrochloridum) i 5,0 mg deksopantenolu (Dexpanthenolum). Wskazania: Produkt leczniczy nasic® kids jest wskazany w objawowym leczeniu niedrożności przewodów nosowych w przebiegu przeziębienia oraz po przebytej operacji nosa – dla pobudzenia gojenia się błony śluzowej i poprawy drożności nosa. Produkt leczniczy nasic® kids jest wskazany do stosowania u dzieci w wieku od 2 do 6 lat. Przeciwwskazania: Nadwrażliwość na chlorowodorek ksylometazoliny, deksopantenol lub na którąkolwiek z substancji pomocniczych. Suche zapalenie błony śluzowej nosa, po przezklinowym usunięciu przysadki mózgowej lub innych operacjach przebiegających z odsłonięciem opony twardej. U dzieci w wieku poniżej 2 lat. Produkt leczniczy nasic® kids zawiera chlorek benzalkoniowy dlatego nie powinien być stosowany przez osoby ze stwierdzoną nadwrażliwością na tę substancję konserwującą. Podmiot odpowiedzialny: MCM Klosterfrau Healthcare sp. z o.o.
Przed użyciem zapoznaj się z ulotką, która zawiera wskazania, przeciwwskazania, dane dotyczące działań niepożądanych i dawkowanie oraz informacje dotyczące stosowania produktu leczniczego, bądź skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą, gdyż każdy lek niewłaściwie stosowany zagraża Twojemu życiu lub zdrowiu.